---
title: "Wat is een charterpartij?"
description: "Wat een charterpartij is, de vormen reis-, tijd- en rompbevrachting, de clausules die de kosten bepalen en de data die u per bevrachting volgt."
canonical: "https://contracko.com/nl/blog/wat-is-een-charterpartij"
---
# Wat is een charterpartij?

Source: https://contracko.com/nl/blog/wat-is-een-charterpartij

[Blog](https://contracko.com/nl/blog)

[Wat is een charterpartij?](https://contracko.com/nl/blog/wat-is-een-charterpartij)

# Wat is een charterpartij?

Lou Van Reemst 03 nov 2026

Kopieer voor LLM

Een graanhandelaar in Rotterdam moet een volle lading tarwe naar Noord-Afrika verschepen. Het bedrijf heeft zelf geen schip. Het spreekt daarom met de eigenaar van een bulkcarrier af dat het schip die ene reis voor de handelaar vaart. Die schriftelijke afspraak is een charterpartij. Daarin staan de vracht, de laaddata, hoeveel tijd de handelaar heeft om te laden en wat hij per dag betaalt als het laden uitloopt. Wie die voorwaarden mist, ziet een paar trage dagen aan de kade veranderen in een flinke rekening.

Een charterpartij is het contract waarmee een vervrachter een schip, of ruimte daarin, ter beschikking stelt van een bevrachter. Deze gids behandelt charterpartijen voor zeeschepen in Nederland, met Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek (BW) en de gangbare standaardformulieren als uitgangspunt. Het is algemene informatie, geen juridisch advies.

## Charterpartij: doel en gebruik

Een charterpartij legt vast wie het schip levert, wie het aanstuurt en wie wat betaalt. In het BW heet dit bevrachting. Volgens artikel 8:373 BW is tijd- of reisbevrachting een overeenkomst van goederenvervoer. De vervrachter verbindt zich daarbij tot vervoer aan boord van een schip dat hij geheel of gedeeltelijk ter beschikking stelt van de bevrachter, al dan niet op tijdbasis [1]. Artikel 8:374 BW bepaalt dat de wettelijke regels over huur, bewaarneming en bruikleen hierop niet van toepassing zijn [1].

In de praktijk ziet u ook de Engelse termen "charter party" of kortweg "charter". Ze duiden hetzelfde contract aan. Er zijn drie hoofdvormen.

| Vorm | Wat de bevrachter krijgt | Hoe de eigenaar wordt betaald | Gangbaar standaardformulier |
| --- | --- | --- | --- |
| Reisbevrachting (voyage charter) | De diensten van het schip voor een of meer reizen | Vracht voor de vervoerde lading | Het algemene reisformulier (GENCON) [2] |
| Tijdbevrachting (time charter) | De diensten van het schip voor een periode | Vracht per tijdseenheid, in de praktijk "hire" | New York Produce Exchange Form (NYPE) [2] |
| Rompbevrachting (bareboat charter) | Bezit en volledige zeggenschap over het schip | Een bedrag voor de looptijd | BARECON [2] |

Reisbevrachting past bij een ladingbelanghebbende met één zending. De internationale scheepvaartorganisatie BIMCO beschrijft haar GENCON-formulier als "a general purpose agreement for the services of a ship in exchange for freight" [2]. BIMCO noemt GENCON de meest gebruikte reischarter in de droge bulk [2].

Tijdbevrachting past bij operators die een schip maanden of jaren nodig hebben. Bij tijdbevrachting moet de vervrachter de kapitein opdragen de orders van de bevrachter op te volgen, binnen de grenzen van de overeenkomst (artikel 8:380 BW) [1]. BIMCO noemt NYPE de meest gebruikte standaardtijdcharter in de droge lading [2].

Rompbevrachting werkt meer als een lease. Volgens artikel 8:530 BW stelt de rompvervrachter het schip ter beschikking zonder er nog zeggenschap over te houden. De exploitatie ligt dan bij de rompbevrachter en gebeurt voor diens rekening [1]. BIMCO beschrijft BARECON op dezelfde manier: de bevrachter krijgt bezit en volledige zeggenschap, met de juridische en financiële verantwoordelijkheid [2].

De meeste bevrachtingen beginnen bij een van deze gedrukte formulieren. Partijen voegen daarna getypte aanvullende clausules toe, de zogenoemde "riders". De gratis [tool voor charterpartijbeoordeling](https://contracko.com/nl/tools/charterpartij-beoordeling) signaleert riders die het onderliggende formulier wezenlijk veranderen [4]. Een charterpartij is iets anders dan een cognossement. Dat is het ladingdocument dat bij verscheping wordt afgegeven.

## Charterpartij: partijen

Elke charterpartij heeft minstens twee partijen. Vaak zijn er meer betrokkenen rond de afspraak.

- Vervrachter. Het BW noemt de vervoerder bij tijd- of reisbevrachting de vervrachter (artikel 8:373 BW) [1]. Dat is vaak de reder, maar niet altijd.
- Bevrachter. De afzender bij tijd- of reisbevrachting heet in het BW de bevrachter [1]. Bij rompbevrachting neemt de rompbevrachter het schip zelf over (artikel 8:530 BW) [1].
- Tussenliggende bevrachter. Een tijdbevrachter kan hetzelfde schip doorbevrachten aan een ander. Tegenover die onderbevrachter treedt hij dan op als vervrachter. In het Engels heet dit de "disponent owner".
- Scheepsmakelaar. Makelaars onderhandelen meestal de bevrachting voor elke partij. De definitieve voorwaarden staan vaak in een samenvattend bericht, de "recap", en niet in een ondertekend concept. BIMCO merkt op dat bevrachtingen vaak zo tot stand komen [3].
- Kapitein. De kapitein voert de charter uit op zee en in de haven.
- Afladers en ontvangers. Zij laden de lading en nemen die in ontvangst. Zij hebben soms een cognossement, en niet de charterpartij.

Bij tijdbevrachting heeft de bevrachter ook een band met de kapitein. Volgens artikel 8:380 lid 3 BW wordt de bevrachter gebonden door een rechtshandeling die de kapitein op zijn orders verricht, en kan hij daaraan rechten ontlenen, onverminderd artikel 8:461 BW [1]. Wie het schip gebruikt, kan dus gebonden zijn door handelingen van een kapitein die niet bij hem in dienst is.

De plichten van elke partij volgen uit de vorm. Een tijdbevrachter betaalt de vracht per tijdseenheid en geeft orders. De vervrachter houdt het schip bemand en inzetbaar. Een reisbevrachter levert lading en wijst tijdig een laad- en losplek aan. Voor de algemene bouwstenen kunt u terecht bij het begrip [clausule](https://contracko.com/nl/begrippenlijst/clausule).

## Charterpartij: belangrijkste clausules

Standaardformulieren tellen tientallen clausules. Dit zijn de clausules die het meeste geld en risico bepalen.

Scheepsomschrijving. Naam, vlag, grootte, laadvermogen en, bij tijdbevrachting, snelheid en brandstofverbruik. Snelheid en verbruik zijn vaak een garantie. De beoordelingstool controleert wat er bij schending gebeurt [4].

Laycan. Kort voor "laydays and cancelling". Dat is het venster waarin het schip moet aankomen en gereed moet zijn. De charter regelt wat er gebeurt als het schip de annuleringsdatum mist. Het BW geeft de bevrachter een eigen opzeggingsrecht als de vervrachter meldt dat het schip niet op de afgesproken plaats of tijd beschikbaar is of zal zijn (artikel 8:390 BW) [1]. De bevrachter kan dat recht alleen uitoefenen door binnen een redelijke termijn van hooguit 48 uur na die mededeling een spoedbericht te sturen [1]. Weet hij het langs een andere weg, dan geldt dezelfde termijn vanaf het moment dat het hem bekend wordt [1]. Die termijn wordt geschorst op zaterdagen, zondagen en plaatselijke feestdagen waarop op het kantoor van de bevrachter helemaal niet wordt gewerkt [1].

Vracht. Bij reisbevrachting betaalt de bevrachter vracht voor de lading. Bij tijdbevrachting betaalt hij vracht voor de tijd dat het schip ter beschikking staat. Artikel 8:487 BW legt bij tijdbevrachting de brandstof, havengelden en soortgelijke reiskosten bij de bevrachter [1]. De overige exploitatielasten zijn voor de vervrachter [1].

Laadtijd (laytime). De tijd die partijen afspreken om te laden en te lossen. Werd geen laadtijd vastgesteld, dan moet de inlading volgens artikel 8:422 BW zo snel gebeuren als ter plekke voor zo'n schip gebruikelijk of redelijk is [1]. BIMCO publiceert de Laytime Definitions for Charter Parties 2013. Die omschrijven laytime als de afgesproken periode waarin de eigenaar het schip beschikbaar houdt voor laden of lossen, zonder betaling bovenop de vracht [3]. Deze definities gelden alleen als de charterpartij ze uitdrukkelijk overneemt [3]. Laadtijd wordt vaak geteld in "weather working days". Volgens de definities van 2013 valt daarbij de tijd weg waarin het weer het laden onderbreekt, berekend met een verhouding [3].

Gereedheidsmelding (notice of readiness, NOR). Dit is de melding dat het schip in de haven of aan de ligplaats is aangekomen en klaar is om te laden of te lossen [3]. Wanneer de laadtijd begint, volgt uit de charter zelf, die dat meestal aan de NOR koppelt. Onder een clausule "whether in berth or not" mag het schip de NOR afgeven vanaf een gebruikelijke wachtplaats in de haven als de aangewezen ligplaats bij aankomst niet vrij is [3].

Overliggeld en dispatch. Overliggeld (demurrage) is een afgesproken bedrag voor de eigenaar bij vertraging nadat de laadtijd is verstreken, als de eigenaar niet verantwoordelijk is voor die vertraging [3]. Volgens artikel 8:422 lid 4 BW geldt een overligtijd van acht opeenvolgende etmalen als de overeenkomst wel overliggeld bepaalt maar geen overligtijd [1]. Is op die ligplaats een ander aantal redelijk of gebruikelijk, dan geldt dat aantal [1]. De wettelijke regels over boetebedingen gelden niet voor bedingen over overliggeld (artikel 8:422 lid 5 BW) [1]. Wie overliggeld verschuldigd is, is hoofdelijk aansprakelijk, samen met andere schuldenaren daarvan (artikel 8:422 lid 6 BW) [1]. Volgens de definities van 2013 gelden de uitzonderingen op de laadtijd niet voor overliggeld, tenzij de charterpartij dat uitdrukkelijk bepaalt [3]. Dispatch is het omgekeerde: een afgesproken bedrag dat de eigenaar betaalt als het laden of lossen klaar is voordat de laadtijd verstrijkt [3].

Off-hire. Bij tijdbevrachting loopt de vracht in de regel van aflevering tot teruglevering. Artikel 8:486 BW maakt een uitzondering [1]. De vracht is niet verschuldigd over de tijd dat de bevrachter het schip niet volgens de bevrachting tot zijn beschikking heeft door beschadiging van het schip, of doordat de vervrachter tekortschiet [1]. Dat geldt alleen als het schip meer dan 24 aaneengesloten uren niet beschikbaar is [1]. Het artikel geldt onder voorbehoud van de laatste zinsnede van artikel 8:425 lid 5 BW [1]. Lees naast de wet altijd de off-hire-clausule van uw formulier.

Veilige haven en veilige ligplaats. Bij reisbevrachting moet de bevrachter tijdig een gebruikelijke plek aanwijzen waar het schip veilig kan komen, liggen, laden of lossen en weer veilig kan vertrekken (artikel 8:419 BW) [1]. Hij staat ervoor in dat die plek veilig is. Blijkt zij dat niet, dan is hij alleen niet aansprakelijk voor zover de kapitein onredelijk handelde door de aanwijzing op te volgen [1]. Artikel 8:380 lid 2 BW geeft een vergelijkbare regel voor plekken waarheen een tijdbevrachter het schip stuurt [1].

Beëindiging bij schade of verlies. Blijkt het schip bij tijd- of reisbevrachting, zonder dat het vergaan is, zo beschadigd dat herstel voor de uitvoering het niet waard is of niet binnen redelijke tijd mogelijk is, dan mag elke partij de overeenkomst geheel of voor een deel van de lading opzeggen, mits zij dat zo spoedig mogelijk doet (artikel 8:425 BW) [1]. De reisbevrachter heeft dit recht niet voor zaken die al aan boord zijn, als de vervrachter zo snel als redelijkerwijs mogelijk verklaart dat hij die zaken met een ander schip naar hun bestemming vervoert [1]. De opzegging gaat per spoedbericht waarvan de ontvangst duidelijk aantoonbaar is. De overeenkomst eindigt bij ontvangst, voor zaken die al aan boord zijn pas na lossing [1]. Bij tijd- of reisbevrachting eindigt de overeenkomst met het vergaan van het schip (artikel 8:426 BW) [1].

Recht en arbitrage. De meeste formulieren noemen een toepasselijk recht en een arbitrageplaats. Leg voor elke charter de plaats en de regels vast. Voeg sanctie-, oorlogsrisico- en ijsclausules toe waar dat nodig is. Ons begrip [compliance-clausule](https://contracko.com/nl/begrippenlijst/compliance-clausule) legt het algemene idee uit.

## Data en momenten in de levenscyclus

Een charterpartij duurt kort, maar zit vol data. De meeste geschillen draaien om wat er op een bepaald uur gebeurde. Breng de levenscyclus in kaart voordat het schip vertrekt.

1. Fixture. Partijen spreken de hoofdvoorwaarden af, vaak via een recap. Noteer de datum en welk formulier en welke riders gelden.
2. Laycan. Zet de vroegste aankomstdatum en de annuleringsdatum in de agenda. Noteer ook dat een opzegging op grond van artikel 8:390 BW binnen hooguit 48 uur moet worden verzonden [1].
3. Aankomst en NOR. Leg vast wanneer de NOR is afgegeven en aanvaard. Noteer een eventuele wachttijd voordat de laadtijd begint.
4. Lopende laadtijd. Registreer elke onderbreking, zoals weer, feestdagen en verhalen tussen ligplaatsen. De uitzonderingen in de charter bepalen wat meetelt.
5. Overliggeld of dispatch. Is de laadtijd op, dan begint het overliggeld tegen het afgesproken tarief. Is het laden eerder klaar, controleer dan de dispatchvoorwaarden.
6. Aflevering en teruglevering. Leg bij tijd- en rompbevrachting de data, plaatsen en de brandstof aan boord vast. Bij tijdbevrachting moet de vervrachter de brandstof van de bevrachter die bij het einde nog aan boord is overnemen tegen de marktprijs van dat moment en die plaats (artikel 8:487 lid 2 BW) [1].
7. Vrachtbetalingen. Bij tijdbevrachting wordt de vracht vaak vooruit in termijnen betaald. Houd off-hire-perioden bij, met de 24-urengrens van artikel 8:486 BW [1].
8. Vorderingen. Veel charters bevatten eigen termijnen voor overliggeld en andere claims. Lees ze en zet ze in de agenda. Een rechtsvordering op een vervoerovereenkomst, waaronder tijd- en reisbevrachting, verjaart volgens artikel 8:1711 BW door verloop van één jaar, behoudens de artikelen 8:1712 en 8:1720 BW [1]. Voor rompbevrachting geldt ook een termijn van één jaar (artikel 8:1730 BW) [1].

Sommige charterpartijen lopen in de praktijk door via verlengingsopties in een tijdcharter. Volg de datum waarop u de optie moet uitoefenen net zo nauwkeurig als de einddatum. Het begrip [contractlevenscyclus](https://contracko.com/nl/begrippenlijst/contractlevenscyclus) legt de algemene fasen uit. De gids over [contractdatums en automatische verlengingen](https://contracko.com/nl/docs/contractdatums) laat zien hoe einddata en opzegtermijnen in Contracko werken.

## Risico's en veelgemaakte fouten

Charterpartijen gaan op voorspelbare punten mis. De meeste fouten ontstaan doordat het formulier wel is gelezen, maar de riders niet.

- Vertrouwen op het gedrukte formulier. Riders gaan vaak boven de standaardclausules. Lees de hele bevrachting als één document.
- Aannemen dat laadtijdtermen overal hetzelfde betekenen. De definities van BIMCO uit 2013 gelden alleen als de charter ze overneemt [3]. Zonder die verwijzing hangt de betekenis af van het toepasselijke recht en de rest van het contract.
- Overliggeld behandelen als laadtijd. Volgens de definities van 2013 gelden uitzonderingen op de laadtijd niet voor overliggeld, tenzij de charter dat zegt [3]. Een regendag kan zo de laadtijd stilzetten en toch meetellen voor overliggeld.
- Geen overligtijd afspreken. Bepaalt de overeenkomst wel overliggeld maar geen overligtijd, dan geldt volgens artikel 8:422 lid 4 BW acht opeenvolgende etmalen, of het aantal dat op die ligplek redelijk of gebruikelijk is [1]. Leg de overligtijd liever zelf vast.
- Het risico van de ligplaats onderschatten. Volgens artikel 8:419 lid 5 BW staat de reisbevrachter ervoor in dat het schip de aangewezen plek veilig kan bereiken, er veilig kan liggen, laden of lossen en er veilig kan vertrekken [1]. Hij is alleen niet aansprakelijk voor zover de kapitein onredelijk handelde door de aanwijzing op te volgen [1]. Vergelijk de clausule in uw charter met deze regel.
- Op gevoel vracht inhouden. Volgens artikel 8:486 BW is de vracht alleen niet verschuldigd als het schip door schade of tekortschieten van de vervrachter meer dan 24 aaneengesloten uren niet beschikbaar is [1]. Controleer de off-hire-clausule voordat u iets inhoudt.
- Termijnen voor vorderingen uit het oog verliezen. Contractuele termijnen voor overliggeldclaims kunnen kort zijn. De wettelijke verjaringstermijn van één jaar uit artikel 8:1711 BW komt daar los bij [1].
- Ongelijke charters in een keten. Een onderbevrachting kan andere voorwaarden hebben dan de hoofdcharter. De partij in het midden kan dan op de ene charter aansprakelijk zijn en op de andere onbeschermd.

Dit zijn eerst en vooral contractrisico's. Ons begrip [contractrisicobeheer](https://contracko.com/nl/begrippenlijst/contractrisicobeheer) beschrijft een algemene aanpak. Voor een snelle eerste lezing van een specifieke charter controleert de [tool voor charterpartijbeoordeling](https://contracko.com/nl/tools/charterpartij-beoordeling) vracht en hire, laadtijd, overliggeld, off-hire, garanties voor snelheid en verbruik, teruglevering en arbitrage [4].

## Checklist voor contractbeheer

Gebruik deze lijst voor elke bevrachting. Ze werkt voor vervrachters, bevrachters en operators in het midden van een keten.

Vastleggen bij de fixture

- Scheepsnaam en de vorm: reis-, tijd- of rompbevrachting
- Standaardformulier en editie, plus elke rider en elk addendum
- Partijen, makelaars en of het een hoofdcharter of een onderbevrachting is
- Vracht- of hiretarief, betaaldata en bankgegevens
- Laadtijdvoorwaarden, tarieven voor overliggeld en dispatch, overligtijd en of de definities van 2013 zijn overgenomen
- Formulering over veilige haven en veilige ligplaats
- Toepasselijk recht, arbitrageplaats en regels
- Termijnen voor claims in de charter zelf

In de agenda zetten

- Begin van de laycan en de annuleringsdatum
- Tijdstip van de NOR en begin van de laadtijd
- Vervaldata van de vrachttermijnen
- Data van aflevering, teruglevering en optie-uitoefening
- Elke claimtermijn, met voorbereidingstijd voor de stukken, en de wettelijke termijn van één jaar

Periodiek controleren

- Elke lopende tijdcharter, maandelijks: betaalde vracht, off-hire-perioden en prestatieclaims
- Elke afgeronde reis: laadtijdoverzicht en overliggeldclaim binnen de termijn van de charter
- Elk jaar: gebruikte standaardformulieren tegen de nieuwste edities, zoals GENCON 2022, NYPE 2015 en BARECON 2017 [2]

Een gedeeld register helpt hierbij. Een [contractrepository](https://contracko.com/nl/blog/contractrepository-gids) houdt elke bevrachting en haar riders bij elkaar. Met [contractgegevensextractie](https://contracko.com/nl/functies/contract-data-extraction) haalt Contracko datums, partijen, bedragen, opzegtermijnen en eigen velden uit geüploade contracten [4]. [Vervaldatumherinneringen](https://contracko.com/nl/functies/expiration-reminder) volgen verlengingsdata, einddata, opzegdata en eigen gebeurtenissen zoals verplichtingen of mijlpalen [4]. Meer gewoonten om dossiers actueel te houden vindt u in deze [best practices voor contractbeheer](https://contracko.com/nl/blog/contractbeheer-best-practices). Wilt u elke charter op één plek, [start dan een gratis proefperiode](https://contracko.com/nl/prijzen).

## Bronnen

[1] Overheid.nl, Burgerlijk Wetboek Boek 8 (artikelen 8:373, 8:374, 8:380, 8:390, 8:419, 8:422, 8:425, 8:426, 8:486, 8:487, 8:530, 8:1711 en 8:1730), geldend vanaf 1 juli 2026. wetten.overheid.nl/BWBR0005034

[2] BIMCO. Contractpagina's voor GENCON 2022, NYPE 2015 en BARECON 2017. bimco.org/contractual-affairs/bimco-contracts/contracts

[3] BIMCO, Laytime Definitions for Charter Parties 2013 (laytime, notice of readiness, demurrage en despatch). bimco.org/contractual-affairs/bimco-contracts/contracts/laytime-definitions-for-charter-parties-2013

[4] Contracko. Tool voor charterpartijbeoordeling en functiepagina's voor gegevensextractie en vervaldatumherinneringen. contracko.com/tools/charter-party-review, contracko.com/features

De afbeeldingen in dit artikel zijn gegenereerd met behulp van AI.

## Ga aan de slag met Contracko

Verban het gedoe rondom contractbeheer. Contracko helpt je georganiseerd, op tijd en in controle te blijven. Begin vandaag nog met vereenvoudigen.

[Probeer 7 dagen gratis](https://app.contracko.com/register?appLanguage=nl)

Boek demo