Klauzula własności intelektualnej

Definicja

Klauzula własności intelektualnej reguluje, kto jest właścicielem własności intelektualnej powstającej w ramach projektu, jakie IP tła i IP wynikowe wnosi każda ze stron oraz jakie licencje są udzielane na jedno i drugie. To, że klient płaci za prace na zamówienie, nie oznacza automatycznie, że nabywa autorskie prawa majątkowe do utworu; bez wyraźnej klauzuli klient może otrzymać wyłącznie licencję. Dobre ukształtowanie klauzuli rozróżnia IP tła, IP wynikowe i prawa osób trzecich oraz zajmuje stanowisko wobec praw osobistych i przeniesienia praw. Autorskie prawa majątkowe można przenieść w całości albo częściowo, natomiast autorskie prawa osobiste są odrębne od praw majątkowych (art. 16 ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych).

Przykład

Klauzula własności intelektualnej przenosi na klienta całe oprogramowanie wytworzone w projekcie, a agencja zachowuje swoje wcześniejsze biblioteki. Zauważ, że to przykład hipotetyczny, a nie gwarancja, że wszystkie prawa da się przenieść: jeśli zachowane biblioteki zawierają komponenty osób trzecich, klient może potrzebować odpowiedniej licencji do zamierzonego użytku, a prawa osób trzecich i autorskie prawa osobiste nie wchodzą automatycznie w zakres przeniesienia.

Dlaczego to ryzyko biznesowe

Klient, który zakłada, że jest właścicielem pracy, za którą zapłacił, a w rzeczywistości ma tylko licencję, może napotkać poważne problemy — na przykład gdy umowa nie pozwala przenieść pracy do nowego dostawcy. To, co faktycznie obowiązuje, zależy od umowy i właściwych przepisów: ustawa o prawach autorskich i prawach pokrewnych wymaga wyraźnego wskazania pól eksploatacji w umowie o przeniesienie praw majątkowych (art. 41 ust. 2), a dla programów komputerowych prawa majątkowe przechodzą na pracodawcę w ramach obowiązków ze stosunku pracy, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 74 ust. 3). Metody nadające się do ponownego użycia nie są automatycznie chronioną własnością intelektualną. Dla agencji i deweloperów niejasna klauzula może natomiast sprawić, że narzędzia albo metody wielokrotnego użytku zostaną objęte umową szerzej, niż zamierzano.

Jak tym zarządzać

• Przed podpisaniem ustal, czy potrzebujesz przeniesienia własności, czy wystarczy szeroka licencja do zamierzonego użytku.
• Wymień IP tła wnoszone przez każdą ze stron — jako praktyczną dokumentację, aby uniknąć późniejszych sporów o to, co było „istniejące”. Sama lista nie dowodzi, że każde wymienione prawo jest wyłącznie własnością danej strony albo że jest chronione.
• Sporządź jasną i konkretną umowę. Polskie prawo nie wymaga co do zasady formy pisemnej do przeniesienia autorskich praw majątkowych, ale art. 53 ustawy o prawach autorskich przewiduje formę pisemną pod rygorem nieważności dla utworów przyszłych, a umowa o przeniesienie praw majątkowych musi wyraźnie wymieniać pola eksploatacji (art. 41 ust. 2). Umowa pisemna i konkretna jest zawsze zalecana, ponieważ dokumentuje zakres i ogranicza ryzyko sporu. Sprawdź też, czy inne prawa albo szczególne transakcje nie mają innych wymagań co do formy.
• Uwzględnij własność intelektualną osób trzecich (open source, zdjęcia stockowe): sprawdź, czy warunki licencji są zgodne z zamierzonym użyciem. Czytaj rzeczywiste warunki licencji — przegląd np. GPL3 nie rozstrzyga o wszystkich licencjach ani wszystkich kwestiach linkowania.
• Wypisz, jakie prawa obowiązują po wypowiedzeniu umowy. Wyraźna klauzula wyjaśnia intencje stron, ale nie gwarantuje niezmienionej własności w każdym scenariuszu wcześniejszego rozwiązania albo zaprzestania płatności. Dlatego rozdziel już dokonane przeniesienia, przeniesienia warunkowe i trwające licencje oraz zapoznaj się z właściwymi przepisami o odstąpieniu od umowy przez twórcę.

Podstawy prawne

• art. 41 ust. 2 i art. 53 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawach autorskich i prawach pokrewnych Ustawa o prawach autorskich i prawach pokrewnych: przeniesienie autorskich praw majątkowych i utwory przyszłe Prawo polskie
• art. 67 oraz art. 16 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawach autorskich i prawach pokrewnych Ustawa o prawach autorskich i prawach pokrewnych: licencja, sublicencja i ochrona integralności utworu Prawo polskie

Sprawdź, jakiego prawa dotyczy każda referencja. To informacja ogólna, a nie porada prawna. Te pojęcia są różnie traktowane w różnych systemach prawnych. Zweryfikuj aktualne brzmienie przepisów i ich zastosowanie do Twojej sytuacji z kwalifikowanym prawnikiem.