Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI)

Definicja

Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) mierzy przeciętną zmianę cen dóbr i usług konsumpcyjnych nabywanych przez gospodarstwa domowe. W Polsce publikuje go Główny Urząd Statystyczny. Umowy często wiążą coroczne zmiany ceny z określonym wskaźnikiem GUS, dzięki czemu uzgodniona cena podąża za inflacją. Wybór właściwego wskaźnika — na przykład rocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem albo wskaźnika średniorocznego — oraz miesiąca referencyjnego decyduje o tym, czy strony unikną sporów. W umowach z konsumentami klauzula waloryzacyjna podlega dodatkowo kontroli niedozwolonych postanowień umownych.

Przykład

Umowa najmu przewiduje, że czynsz rośnie każdego stycznia zgodnie ze średniorocznym wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych za poprzedni rok kalendarzowy, ogłoszonym przez Prezesa GUS.

Dlaczego to ryzyko biznesowe

Umowy, które powołują się na CPI bez wskazania dokładnego wskaźnika, miesiąca referencyjnego i wzoru obliczeń, powodują spór przy każdej korekcie. W okresach wysokiej inflacji skutek finansowy błędnego wskaźnika bywa istotny. Wynajmujący i najemcy albo kupujący i dostawcy mogą na podstawie tych samych danych dojść do zupełnie różnych kwot, jeśli klauzula jest niejasna.

Jak tym zarządzać

• Wskaż w klauzuli dokładnie wskaźnik GUS — na przykład roczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem albo wskaźnik średnioroczny — oraz miesiąc referencyjny.
• Określ wzór obliczeń: procentowa zmiana wskaźnika z miesiąca referencyjnego roku N-1 do miesiąca referencyjnego roku N.
• Ustal datę korekty i przesądź, co obowiązuje, jeśli GUS zrewiduje opublikowaną wartość po przeprowadzeniu korekty.
• Rozważ, czy roczna korekta powinna mieć pułap lub dolny limit, na przykład 0 %, zwłaszcza w umowach długoterminowych.
• Zapisz datę korekty w systemie zarządzania umowami, aby nowa cena została obliczona i zakomunikowana na czas.