Wat is een intentieovereenkomst? Uitleg en checklist

Een intentieovereenkomst is een kort document waarin partijen de hoofdpunten vastleggen van een deal die zij nog willen afronden. Neem een installatiegroothandel uit Eindhoven die een kleine onderdelenleverancier wil overnemen. De twee eigenaren tekenen een intentieovereenkomst van drie pagina's: een prijs van € 2,2 miljoen, 45 dagen voor due diligence en 60 dagen exclusiviteit. Alleen de bepalingen over exclusiviteit en geheimhouding zijn bindend. De verkoper mag het bedrijf dus 60 dagen niet aan anderen aanbieden, maar over de prijs ligt nog niets vast. De overname zelf volgt pas als beide partijen de definitieve koopovereenkomst tekenen.

Deze gids behandelt zakelijke intentieovereenkomsten naar Nederlands recht, vooral Boek 3 en Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Het is algemene informatie, geen juridisch advies. Controleer altijd welk recht uw eigen intentieovereenkomst van toepassing verklaart.

U komt hetzelfde document onder verschillende namen tegen. In Nederland heet het ook intentieverklaring, intentiebrief of, naar het Engels, letter of intent (LOI). Een term sheet behandelt vaak dezelfde punten in de vorm van opsommingstekens. Een memorandum of understanding en een "principeakkoord" liggen er dicht tegenaan. De naam beslist nooit of het document bindt. De tekst en het gedrag van partijen doen dat wel. Een korte definitie vindt u in ons begrippenlijstitem over de intentieovereenkomst.

Intentieovereenkomst: doel en gebruik

Met een intentieovereenkomst spreken twee partijen de contouren van een deal af voordat zij geld uitgeven aan advocaten, onderzoeken en financiering. Een gesprek wordt zo een schriftelijke schets. Het document laat banken, raden van commissarissen en verhuurders ook zien dat een deal serieus is.

De meeste zakelijke intentieovereenkomsten komen voor in een paar situaties:

• Koop of verkoop van een onderneming. De koper legt prijs, structuur en voorwaarden vast voordat het due diligence-onderzoek begint.
• Bedrijfsmatig vastgoed. Huurder en verhuurder spreken huurprijs, looptijd en inrichting af voordat de huurovereenkomst wordt opgesteld. Onze Engelstalige gids over vastgoedcontracten legt de bindende documenten uit die daarna volgen.
• Grote leverings- of dienstverleningsdeals. Een afnemer geeft volume en prijs aan voordat een raamovereenkomst of inkooporder wordt getekend.
• Joint ventures en samenwerkingen. Partijen leggen vast wie wat inbrengt voordat zij een entiteit oprichten.

Grote overnames kunnen in Nederland ook onder het concentratietoezicht vallen. Volgens artikel 29 van de Nederlandse Mededingingswet geldt dat toezicht als de gezamenlijke omzet van de betrokken ondernemingen in het voorafgaande kalenderjaar meer dan € 150 miljoen bedroeg. Daarnaast moeten ten minste twee van die ondernemingen elk minimaal € 30 miljoen in Nederland hebben omgezet [5]. Voor pensioenfondsen gelden andere drempels, en de bedragen kunnen bij algemene maatregel van bestuur worden aangepast [5]. Artikel 34 van die wet verbiedt dan om de concentratie tot stand te brengen voordat het voornemen bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) is gemeld en vervolgens vier weken zijn verstreken [5]. Voor sommige zorgaanbieders is eerst een goedkeuring op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg nodig [5]. De ACM laat binnen vier weken na de melding weten of een vergunning nodig is, en kan om gewichtige redenen ontheffing van het verbod verlenen [5]. Neem die termijnen daarom mee in de planning na een getekende intentieovereenkomst.

Het woord "intentieverklaring" heeft ook andere betekenissen. Sollicitanten sturen soms een motivatie- of intentiebrief, en sommige subsidieregelingen vragen er een voor de volledige aanvraag. Die brieven tonen belangstelling en zijn geen zakelijke contracten. Een aanbiedingsbrief van een werkgever is weer een ander document, en die controleert u met onze tool voor het beoordelen van een aanbiedingsbrief.

Intentieovereenkomst of bindende koopovereenkomst

De kernvraag voor de meeste lezers is of een getekende intentieovereenkomst hen al verplicht om te kopen of te verkopen. De tabel hieronder vat de gebruikelijke verschillen samen. Elke rij hangt af van de precieze tekst, zoals de volgende secties laten zien.

Vraag	Gebruikelijke intentieovereenkomst	Definitieve koopovereenkomst
Hoofddoel	Legt voorgestelde voorwaarden en vervolgstappen vast	Draagt het bedrijf of goed over op definitieve voorwaarden
Bindende werking	Grotendeels niet bindend, met benoemde bindende bepalingen	Volledig bindend na ondertekening
Prijs	Voorgestelde prijs of bandbreedte	Definitieve prijs en aanpassingsmechanisme
Voorwaarden	Due diligence, financiering en goedkeuringen staan nog open	Voorwaarden voor de overdracht zijn uitgewerkt
Rechtsmiddelen	Meestal beperkt tot de bindende bepalingen	Volledige contractuele rechtsmiddelen, inclusief schadevergoeding
Omvang	Vaak twee tot vijf pagina's	Vaak tientallen pagina's plus bijlagen

De koopovereenkomst doet het zware werk: garanties, vrijwaringen en de afwikkeling van de overdracht. Een intentieovereenkomst wijst naar dat document. Zij hoort het niet te vervangen.

Intentieovereenkomst: partijen

Elke intentieovereenkomst noemt ten minste twee partijen: de partij die de deal voorstelt en de partij die het voorstel ontvangt. Bij een bedrijfsovername zijn dat de koper en de verkoper, of de doelvennootschap en haar aandeelhouders. Bij een huurdeal zijn het de beoogde huurder en de verhuurder. Bij een leveringsdeal zijn het de afnemer en de leverancier.

Elke partij heeft in de periode van de intentieovereenkomst een eigen taak:

• De koper of huurder doet het due diligence-onderzoek, regelt de financiering en stelt de definitieve overeenkomst op of beoordeelt die.
• De verkoper of verhuurder geeft toegang tot administratie, locaties en mensen, en houdt zich aan een eventuele exclusiviteitsafspraak.
• Beide partijen houden de onderhandelingen geheim als de intentieovereenkomst of een aparte geheimhoudingsovereenkomst dat vereist.

Controleer wie tekent en in welke hoedanigheid. Een vennootschap is alleen gebonden via iemand die haar mag vertegenwoordigen. Ook interne goedkeuring, bijvoorbeeld van een raad van commissarissen of aandeelhoudersvergadering, kan een rol spelen. Leg daarom vast welke goedkeuringen nog nodig zijn voordat de definitieve overeenkomst wordt getekend.

Adviseurs zoals makelaars, accountants en advocaten zijn meestal geen partij bij de intentieovereenkomst. Zij werken onder hun eigen afspraken. Het accountantskantoor van een koper werkt bijvoorbeeld vaak onder een opdrachtbevestiging die de omvang van het onderzoek vastlegt.

Intentieovereenkomst: belangrijke clausules

De meeste zakelijke intentieovereenkomsten bestaan uit twee groepen clausules. De eerste groep beschrijft de voorgestelde deal en is meestal niet bindend. De tweede groep schept verplichtingen die direct gelden. Een duidelijke intentieovereenkomst zegt per bepaling bij welke groep die hoort.

Meestal niet bindende clausules

• Omschrijving van de transactie. Wat wordt gekocht, gehuurd of geleverd, en in welke structuur.
• Prijs en betaling. De voorgestelde prijs, aanbetaling, earn-out of huur, en wanneer die wordt betaald.
• Voorwaarden. Due diligence, financiering, goedkeuring door organen of toezichthouders, en toestemming van derden.
• Kernpunten voor de definitieve overeenkomst. Garanties, indiensttreding van sleutelpersoneel of overdrachtsondersteuning.
• Tijdpad. Een streefdatum voor ondertekening van de definitieve overeenkomst en voor de overdracht.

Meestal bindende clausules

• Exclusiviteit. De verkoper belooft een bepaalde periode niet met anderen te onderhandelen.
• Geheimhouding. Beide partijen houden de voorwaarden en gedeelde informatie vertrouwelijk.
• Kosten. Elke partij betaalt haar eigen adviseurs, tenzij de intentieovereenkomst iets anders bepaalt.
• Toepasselijk recht en geschillen. Welk recht op de bindende bepalingen van toepassing is.
• Einde van de intentieovereenkomst. Wanneer het document afloopt en welke verplichtingen blijven gelden.
• Verklaring van niet-gebondenheid. Een uitdrukkelijke zin dat de overige bepalingen geen verplichting scheppen om de deal te sluiten.

Het sjabloon voor een intentieverklaring van Contracko volgt dit patroon. Exclusiviteit, geheimhouding en toepasselijk recht zijn bindend, en de rest is een niet-bindende uiting van belangstelling [6].

De clausule over onderhandelen te goeder trouw

Veel intentieovereenkomsten beloven dat partijen "te goeder trouw zullen onderhandelen". Het Nederlandse recht kent al een vergelijkbare norm. Voor bestaande verbintenissen, zoals de bindende bepalingen van een intentieovereenkomst, verplicht artikel 6:2 BW schuldeiser en schuldenaar zich jegens elkaar te gedragen volgens de eisen van redelijkheid en billijkheid [2]. Volgens artikel 6:248 BW heeft een overeenkomst ook de rechtsgevolgen die uit de wet, de gewoonte of die eisen voortvloeien [2].

Voor afgebroken onderhandelingen heeft de Hoge Raad in 2005 de Nederlandse maatstaf geformuleerd [4]. Onderhandelende partijen moeten hun gedrag mede laten bepalen door elkaars gerechtvaardigde belangen. Elke partij is vrij de onderhandelingen af te breken, tenzij dat onaanvaardbaar zou zijn [4]. Dat kan volgen uit het gerechtvaardigd vertrouwen van de wederpartij in het totstandkomen van de overeenkomst, of uit andere omstandigheden van het geval [4]. De rechter kijkt ook naar hoe de afbrekende partij aan dat vertrouwen heeft bijgedragen, naar haar eigen gerechtvaardigde belangen en naar onvoorziene omstandigheden tijdens de onderhandelingen [4]. De Hoge Raad noemde die maatstaf streng en tot terughoudendheid nopend [4].

Ook de omvang van de schade verschilt per fase. In een zaak tussen een aannemer en de gemeente Valburg oordeelde de Hoge Raad in 1982 dat onderhandelingen zo ver kunnen zijn gevorderd dat afbreken zelf in strijd met de goede trouw is [3]. In zo'n situatie kan volgens de Hoge Raad ook gederfde winst voor vergoeding in aanmerking komen [3]. Volgens de Hoge Raad kan er ook een eerdere fase zijn waarin afbreken nog wel mag, maar alleen als de afbrekende partij de kosten van de ander geheel of gedeeltelijk voor haar rekening neemt [3]. Een intentieovereenkomst die de fase van de onderhandelingen helder vastlegt, maakt dat risico voor beide partijen beter te overzien.

Data en gebeurtenissen in de levenscyclus

Een intentieovereenkomst leeft kort, maar haar data sturen de hele deal. Wie een datum mist, kan exclusiviteit, onderhandelingspositie of de deal zelf verliezen. Leg deze data vast uit een getekende intentieovereenkomst:

Datum	Wat de datum bepaalt
Datum van ondertekening	Wanneer bindende bepalingen zoals geheimhouding ingaan
Einde due diligence	Laatste dag waarop de koper onderzoek afrondt of punten aankaart
Einde exclusiviteit	Wanneer de verkoper weer met andere kopers mag praten
Streefdatum ondertekening	Wanneer de definitieve overeenkomst getekend moet zijn
Einddatum	Wanneer de intentieovereenkomst afloopt zonder definitieve overeenkomst
Datum melding toezichthouder	Wanneer een concentratiemelding of andere melding is gedaan, als die nodig is
Einde geheimhouding	Wanneer doorlopende geheimhoudingsplichten aflopen, als dat is bepaald

De contractlevenscyclus van een intentieovereenkomst kent meestal vijf stappen:

1. Opstellen en onderhandelen. Partijen wisselen versies uit tot de hoofdpunten vastliggen.
2. Ondertekenen. De bindende bepalingen gaan in, en de termijnen voor due diligence en exclusiviteit beginnen te lopen.
3. Due diligence. De koper doet onderzoek terwijl beide partijen de definitieve overeenkomst opstellen.
4. Definitieve overeenkomst of afloop. De definitieve overeenkomst wordt getekend, of de intentieovereenkomst vervalt op haar einddatum.
5. Vervanging. De definitieve overeenkomst bepaalt meestal dat zij eerdere afspraken vervangt, inclusief de intentieovereenkomst. Doorlopende geheimhoudingsplichten kunnen blijven gelden.

Let het scherpst op de exclusiviteitsperiode. Die eindigt vaak eerder dan de due diligence. Verlengingen komen veel voor, maar leg elke verlenging schriftelijk vast en bewaar die bij het oorspronkelijke document. De Contracko-handleiding over contractdatums laat zien hoe einddata en opzegtermijnen in het product worden gevolgd.

Risico's en veelgemaakte fouten

Het grootste risico is een verschil tussen wat partijen denken te hebben getekend en wat een rechter later vaststelt. Naar Nederlands recht komt een overeenkomst tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan (artikel 6:217 BW) [2]. Een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard (artikel 3:33 BW) [1]. Volgens artikel 3:37 BW kunnen verklaringen in iedere vorm geschieden en in gedragingen besloten liggen, tenzij anders is bepaald [1]. Een handtekening onder een "definitief contract" is in Nederland dus niet altijd nodig om gebonden te zijn.

Bij twijfel over de vraag of een intentieovereenkomst al een overeenkomst is, spelen naar Nederlands recht deze vragen een rol:

1. Hebben partijen een wil geuit die gericht is op rechtsgevolg (artikel 3:33 BW) [1]?
2. Hoe mocht de wederpartij de verklaring of gedraging onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijze opvatten (artikel 3:35 BW) [1]?
3. Is een aanbod aanvaard (artikel 6:217 BW) [2]?
4. Zijn de verbintenissen die partijen op zich nemen bepaalbaar (artikel 6:227 BW) [2]?

Veelgemaakte fouten volgen uit die vragen:

• Geen duidelijke verklaring van niet-gebondenheid. Zonder zo'n verklaring kan een gedetailleerde intentieovereenkomst op een afgeronde deal lijken. Zet in het document dat geen partij aan de transactie is gebonden totdat een definitieve overeenkomst is getekend.
• Handelen alsof de deal rond is. Volgens artikel 3:35 BW kan een partij zich niet beroepen op het ontbreken van een wil als de ander haar gedrag redelijkerwijze als instemming mocht opvatten [1]. Aanbetalingen, leveringen of het overplaatsen van personeel kunnen zo'n indruk wekken.
• Een intentieovereenkomst behandelen als een inkooporder. Naar Nederlands recht ontstaat een overeenkomst door aanbod en aanvaarding, en moeten de verbintenissen bepaalbaar zijn (artikelen 6:217 en 6:227 BW) [2]. Een gedetailleerde bestelling met prijs en hoeveelheid kan daardoor sneller als aanbod worden opgevat.
• Onderhandelingen te laat afbreken. Naar Nederlands recht kan afbreken onaanvaardbaar zijn als de wederpartij gerechtvaardigd op een overeenkomst mocht vertrouwen. Dan kan schadevergoeding volgen, onder de strenge maatstaf die hierboven is beschreven [3] [4].
• Exclusiviteit stilzwijgend laten verlopen of doorlopen. Niemand zet de einddatum in de agenda, en de verkoper praat al met anderen voordat de koper het merkt.
• Bindende bepalingen uit het oog verliezen. Geheimhoudings- en kostenbepalingen kunnen lang na het mislukken van de deal blijven gelden.

Behandel deze punten als onderdeel van uw contractrisicobeheer, niet als papierwerk. Laat een intentieovereenkomst voor een belangrijke deal vóór ondertekening beoordelen door een advocaat die het toepasselijke recht kent.

Checklist voor contractbeheer

Bewaar de getekende intentieovereenkomst op dezelfde manier als een getekend contract. Zij heeft bindende bepalingen, termijnen en een opvolgend document. Gebruik deze checklist bij het archiveren.

Leg deze gegevens vast

• Partijen, ondertekenaars en hun bevoegdheid of goedkeuringen
• Het toepasselijke recht dat in het document staat
• Een lijst van bindende bepalingen, met artikelnummer
• De verklaring van niet-gebondenheid, volledig geciteerd
• Reikwijdte en duur van de exclusiviteit
• Reikwijdte van de geheimhouding en eventuele nawerking
• Een eventuele gekoppelde geheimhoudingsovereenkomst
• Kostenafspraken en een eventuele break fee

Zet deze data in de agenda

• Einde due diligence, met een herinnering een week vooraf
• Einde exclusiviteit, met een herinnering vóór een besluit over verlenging
• Streefdatum voor de definitieve overeenkomst
• Einddatum van de intentieovereenkomst
• Einde geheimhouding, als het document die datum noemt

Controleer op vaste momenten

• Wekelijks tijdens de looptijd: openstaande onderzoekspunten en de stand van de definitieve overeenkomst
• Bij elke verlenging: controleer of die is getekend en pas alle betrokken data aan
• Bij ondertekening van de definitieve overeenkomst: koppel die aan de intentieovereenkomst en sluit of wijzig de herinneringen
• Als de deal niet doorgaat: leg de einddatum vast en houd doorlopende geheimhoudingsplichten actief

Contracko kan een intentieovereenkomst bewaren in een centrale contractrepository. Addenda en bijlagen kunnen als gerelateerde documenten aan hun hoofdcontract worden gekoppeld [7]. Herinneringen kunnen gelden voor einddata, opzegdata en aangepaste gebeurtenissen zoals mijlpalen [7]. Zo volgt u exclusiviteits- en onderzoekstermijnen naast de definitieve overeenkomst die daarna komt. Wordt de definitieve deal getekend met elektronische handtekeningen (Engelstalige gids), dan kan die in hetzelfde dossier staan. U kunt dit testen met uw eigen documenten via een gratis proefperiode.

Bronnen

[1] Overheid.nl. Burgerlijk Wetboek Boek 3, artikelen 3:33, 3:35 en 3:37 (wil en verklaring, gerechtvaardigd vertrouwen, vormvrijheid). wetten.overheid.nl/BWBR0005291

[2] Overheid.nl. Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikelen 6:2, 6:217, 6:227 en 6:248 (redelijkheid en billijkheid, aanbod en aanvaarding, bepaalbaarheid). wetten.overheid.nl/BWBR0005289

[3] Hoge Raad, 18 juni 1982, aannemer tegen gemeente Valburg (afbreken van onderhandelingen, gederfde winst en kosten). uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:1982:AG4405

[4] Hoge Raad, 12 augustus 2005, CBB tegen JPO (maatstaf voor afgebroken onderhandelingen). uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2005:AT7337

[5] Overheid.nl. Mededingingswet, artikelen 29, 34, 37 en 40 (omzetdrempels, meldplicht en wachttermijn bij de ACM). wetten.overheid.nl/BWBR0008691

[6] Contracko. Sjabloon intentieverklaring (bindende en niet-bindende bepalingen). contracko.com/nl/contract-sjablonen/letter-of-intent

[7] Contracko. Functiepagina's over contractanalyse en vervaldatumherinneringen (gerelateerde documenten en aangepaste gebeurtenissen). contracko.com/nl/functies

De afbeeldingen in dit artikel zijn gegenereerd met behulp van AI.