Klauzula zakazu pozyskiwania
Uniemożliwia stronie pozyskiwanie klientów lub pracowników drugiej strony przez określony czas po zakończeniu umowy.
Co to jest
Klauzula zakazu pozyskiwania uniemożliwia stronie kontaktowanie się z klientami, dostawcami lub pracownikami drugiej strony dla własnej korzyści, zwykle przez pewien okres po zakończeniu współpracy. Jest węższa niż klauzula konkurencyjna, ponieważ dotyczy relacji, a nie całego rynku.
Dlaczego to ważne
Relacje z klientami i pracownikami to ważne zasoby, które partner biznesowy lub odchodzący pracownik może łatwo wykorzystać. Ograniczona klauzula zakazu pozyskiwania może chronić wartość firmy i stabilność zespołu, ale węższy zakres nie oznacza automatycznie, że klauzulę łatwiej wyegzekwować niż szeroki zakaz konkurencji.
Jak to zastosować
- Wskaż, których klientów i pracowników obejmuje zakaz, na przykład tych, z którymi dana strona miała faktyczny kontakt w ostatnich 12 miesiącach.
- Odróżnij aktywne próby pozyskania od samego przyjmowania zamówień od klientów, którzy zgłoszą się sami. To drugie nie jest automatycznie wyłączone; decyduje brzmienie klauzuli i okoliczności.
- Wskaż rozsądny czas obowiązywania, uwzględniając wartość relacji, uzasadniony interes ochronny i proporcjonalność ograniczenia. Przy zakazie dotyczącym pracowników uwzględnij także ich mobilność zawodową.
- W stosunkach pracy oceń proporcjonalność i zgodność z prawem, w szczególności z przepisami Kodeksu pracy o zakazie konkurencji, oraz sprawdź, jakie przepisy i postanowienia faktycznie obowiązują. Nie zakładaj automatycznie, że każdy zakaz jest skuteczny.
Wskazówki negocjacyjne
- • Strona objęta ograniczeniem powinna zadbać, aby obejmowało ono tylko relacje, którymi faktycznie się zajmowała.
- • Wyraźnie wyłącz ogólne ogłoszenia i zapytania przychodzące z definicji pozyskiwania. Nie są one automatycznie wyłączone; decyduje rzeczywiste brzmienie i okoliczności.
Częste pułapki
- • Zakazywanie wszelkich relacji handlowych ze wszystkimi klientami, także tymi, którzy zgłaszają się sami.
- • Traktowanie klauzuli jako automatycznie skutecznej bez oceny proporcjonalności i bez sprawdzenia, jakie przepisy oraz postanowienia umowne faktycznie obowiązują. Nie zakładaj, że przepisy o zakazie konkurencji automatycznie obejmują zakaz pozyskiwania.
Podstawy prawne
- Art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji: nakłanianie kontrahenta i pracowników Prawo polskie
- Art. 101¹–101⁴ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy Kodeks pracy: zakaz konkurencji Prawo polskie
Sprawdź, jakiego prawa dotyczy każda referencja. To informacja ogólna, a nie porada prawna. Te pojęcia są różnie traktowane w różnych systemach prawnych. Zweryfikuj aktualne brzmienie przepisów i ich zastosowanie do Twojej sytuacji z kwalifikowanym prawnikiem.
Najczęściej zadawane pytania
Najczęstsze pytania o tę klauzulę.
Klauzula konkurencyjna zakazuje całej działalności konkurencyjnej, a zakaz pozyskiwania może ograniczać kontakt z określonymi klientami lub pracownikami. Jest więc bardziej zawężony, ale nie automatycznie łatwiejszy do wyegzekwowania.
Nie da się tego rozstrzygnąć ogólnie. Jeżeli klauzula zakazuje wszelkich relacji handlowych, może obejmować także przyjęcie klienta, który zgłosił się sam, natomiast klauzula skierowana przeciwko aktywnemu pozyskiwaniu może być oceniana inaczej. Decyduje rzeczywiste brzmienie i okoliczności, dlatego ukształtuj klauzulę tak, aby dotyczyła aktywnych działań i nie wykraczała poza zamierzony zakres.
Zwykle jako klientów, z którymi strona objęta ograniczeniem miała istotny kontakt w ostatnich 12 miesiącach przed zakończeniem współpracy. Zbyt szeroki wybór, na przykład wszystkich klientów, którzy kiedykolwiek byli klientami, może w niektórych przypadkach zostać ograniczony lub uznany za nieskuteczny przy ocenie sądowej. Okres dwunastu miesięcy opisuje faktyczny kontakt w tego typu przykładach i nie jest automatyczną strefą wolną ani ustawowym maksimum.
Klauzula może obejmować zarówno pozyskiwanie klientów, jak i rekrutację pracowników, ale wyraźne uregulowanie nie oznacza automatycznie, że zakazy są dopuszczalne i wykonalne. Wskaż te elementy odrębnie i jasno ogranicz, których klientów, pracowników i działań dotyczą. W stosunkach pracy wymagana jest ocena zgodności z prawem, w szczególności z przepisami Kodeksu pracy o zakazie konkurencji oraz właściwymi przepisami. W umowach między przedsiębiorcami potrzebna jest odrębna ocena z punktu widzenia prawa ochrony konkurencji; zawężona lista nie czyni zakazu automatycznie dopuszczalnym. Skonsultuj się ze specjalistą, zanim oprzesz się na zakazie rekrutacji pracowników.
Tak. Ponieważ szkoda z naruszenia zakazu pozyskiwania jest często trudna do obliczenia, kara umowna pozwala z góry określić kwotę, ułatwia dochodzenie roszczenia i działa odstraszająco. Może zmniejszyć potrzebę szacowania rzeczywistej szkody. Podstawowe ograniczenie musi jednak być skuteczne, a naruszenie uruchamiające karę musi dać się wykazać. Kara musi być proporcjonalna; jej obniżenie i inne środki prawne nadal mogą wchodzić w grę. Kara umowna to nie to samo co środek tymczasowy orzeczony przez sąd. Klauzula nie oznacza automatycznego wyegzekwowania i nie zastępuje dowodów ani ewentualnej oceny sądowej.