Klauzula wyłączności

Co to jest

Klauzula wyłączności oznacza, że strona zobowiązuje się prowadzić interesy wyłącznie z drugą stroną w zakresie określonych towarów, usług lub terytoriów, na przykład w modelu wyłącznego dystrybutora albo jedynego dostawcy. Może być wzajemna lub jednostronna, a czas jej trwania powinien wynikać z umowy.

Dlaczego to ważne

Wyłączność może wynagradzać inwestycje i zaangażowanie w kanał dystrybucji, ale może też zamykać rynek dla konkurencji. Zgodnie z polskim prawem ochrony konkurencji oraz art. 101 TFUE, gdy ma zastosowanie, zbyt szerokie lub długotrwałe rozwiązania wyłącznościowe mogą budzić wątpliwości antymonopolowe. Postanowienia objęte zakazami, do których nie stosuje się żadnego wyłączenia, są nieważne. Dlatego zakres i czas trwania trzeba starannie wyważyć.

Jak to zastosować

• Zdefiniuj dokładnie, które produkty, klienci, kanały i terytoria są objęte wyłącznością.
• Ogranicz czas trwania i powiąż wyłączność z uzgodnionymi minimalnymi wymaganiami dotyczącymi wyników lub wolumenu.
• Przed ukształtowaniem klauzuli sprawdź progi unijnego wyłączenia grupowego dla porozumień wertykalnych.
• Dodaj wyjątki i ureguluj, co dzieje się, gdy cele sprzedażowe nie są osiągane, na przykład przejście na model niewyłączny albo wypowiedzenie na uzgodnionych warunkach.

Przykładowe brzmienie

W okresie obowiązywania Umowy Dostawca nie wyznaczy innego dystrybutora Produktów na Terytorium, pod warunkiem że Dystrybutor osiąga uzgodnione minimalne roczne wolumeny zakupów. To przykład ilustracyjny, który nie został zweryfikowany prawnie; zastosowanie i skuteczność klauzuli trzeba ocenić w konkretnym przypadku.

Wskazówki negocjacyjne

• • Strona otrzymująca wyłączność powinna zaakceptować odpowiadające jej wymogi minimalnych zakupów albo zobowiązanie do dołożenia należytych starań.
• • Dodaj prawo przejścia na model niewyłączny, jeśli cele nie są osiągane, zamiast całkowitego wypowiadania umowy.

Częste pułapki

• • Ukształtowanie wyłączności tak szeroko lub długotrwale, że może naruszać prawo ochrony konkurencji i stać się nieważne.
• • Udzielenie wyłączności bez żadnego odpowiadającego jej zobowiązania po stronie podmiotu, który ją otrzymuje.

Podstawy prawne

• Art. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów: zakaz porozumień ograniczających konkurencję Prawo polskie
• Art. 101 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej TFUE: zakaz porozumień ograniczających konkurencję Prawo UE

Sprawdź, jakiego prawa dotyczy każda referencja. To informacja ogólna, a nie porada prawna. Te pojęcia są różnie traktowane w różnych systemach prawnych. Zweryfikuj aktualne brzmienie przepisów i ich zastosowanie do Twojej sytuacji z kwalifikowanym prawnikiem.